Sualları cavablandırdınız və profiliniz Azərbaycanda şəxsi ehtiyaclar üçün nağd kredit axtardığınızı göstərir. Bu maliyyələşdirmə ev təmiri, müalicə, təhsil, məişət texnikası, avtomobil xərcləri, toy, köç və ya bir neçə borcun vahid aylıq ödənişdə birləşdirilməsi üçün istifadə oluna bilər.
Azərbaycanda bu məhsul üçün “nağd kredit” və “istehlak krediti” ifadələri geniş işlənir. İstifadəçilər həmçinin “onlayn kredit”, “zaminsiz kredit”, “arayışsız kredit”, “təcili kredit”, “refinansman” və “kredit tarixçəsi olmadan kredit” kimi seçimləri araşdırırlar. Bu adlar oxşar görünsə də, məbləğ, müddət, faiz, sənədlər və təsdiq meyarları bankdan banka dəyişir.
Kredit məbləğləri manatla
Azərbaycanın milli valyutası manatdır. Bank saytlarında, mobil tətbiqlərdə və müqavilələrdə ₼ və ya AZN işarələrindən istifadə olunur.
Şəxsi ehtiyaclar üçün kreditləri müqayisə edərkən aşağıdakı məbləğ aralıqları praktik başlanğıc nöqtəsi ola bilər:
- 300–1 000 ₼ — təcili ödənişlər, kiçik təmir, dərman və ya məişət alışları;
- 1 001–5 000 ₼ — elektronika, mebel, təhsil və avtomobil xərcləri;
- 5 001–15 000 ₼ — mənzil təmiri, müalicə, toy və mövcud borcların birləşdirilməsi;
- 15 001–50 000 ₼ — sabit gəliri və daha yüksək ödəmə qabiliyyəti olan şəxslərin böyük ehtiyacları.
Bunlar müqayisə üçün nəzərdə tutulan aralıqlardır və əvvəlcədən təsdiqlənmiş limit sayılmır. Məsələn, ABB hazırda nağd kredit üzrə 50 000 ₼-dək məbləğ, 60 ayadək müddət və illik 10,9%-dən başlayan faiz göstərir. Bankın dərc etdiyi FİFD aralığı isə fərdi şərtlərdən asılı olaraq daha yüksək ola bilər.
Bank sizə nə qədər kredit verə bilər?
Bank yalnız tələb etdiyiniz məbləğə və aylıq maaşınıza baxmır. Mövcud kreditlər, taksit kartları, kredit xətləri, zamin olduğunuz borclar, iş stajı, hesab dövriyyəsi və əvvəlki ödəniş intizamı da nəzərə alınır.
Əsas meyarlardan biri aylıq borc ödənişlərinin gəlirə nisbətidir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının prudensial qaydalarında istehlak krediti üzrə bu göstərici borcun gəlirə nisbəti əmsalı kimi müəyyən edilir. Nisbət yüksəldikcə yeni kredit bank üçün daha riskli hesab olunur; 45%-dən yüksək göstəricilər üzrə daha sərt risk yanaşması tətbiq edilir. Bu, 45%-i keçən hər müraciətin avtomatik rədd edilməsi demək deyil, lakin məbləğin azaldılmasına və ya əlavə qiymətləndirməyə səbəb ola bilər.
Məsələn, aylıq gəliri 1 200 ₼ olan, lakin artıq 350 ₼ kredit ödəyən şəxsin yeni kredit imkanı, eyni gəliri olan və aktiv borcu olmayan şəxsdən aşağı ola bilər.
Müddət, aylıq ödəniş və ümumi xərc
Nağd kreditlərdə 6, 12, 24, 36, 48 və 60 aylıq müddətlərə tez-tez rast gəlinir. Kiçik məbləği qısa müddətə götürdükdə aylıq ödəniş daha yüksək, ümumi faiz isə daha aşağı ola bilər. Müddət uzadıldıqda aylıq ödəniş azalır, lakin müqavilə sonuna qədər qaytarılan ümumi məbləğ arta bilər.
Bu səbəbdən yalnız aylıq ödənişə baxmaq kifayət deyil. Müqayisə zamanı aşağıdakılar birlikdə nəzərdən keçirilməlidir:
- illik nominal faiz;
- FİFD, yəni faktiki illik faiz dərəcəsi;
- komissiyalar;
- sığorta və digər əlavə ödənişlər;
- aylıq ödəniş;
- müqavilənin sonunda qaytarılacaq ümumi məbləğ.
FİFD kreditin real dəyərini müqayisə etməyə kömək edir. Eyni nominal faizlə təqdim olunan iki kreditdən komissiyası və məcburi əlavə ödənişləri çox olan məhsulun FİFD-i daha yüksək ola bilər.
Onlayn, zaminsiz və arayışsız kredit nə deməkdir?
Onlayn kredit müraciətin mobil tətbiq və ya bankın internet səhifəsi vasitəsilə göndərildiyi məhsuldur. Müraciətdə adətən mobil nömrə, FİN kod və məlumatların yoxlanmasına razılıq tələb olunur.
Zaminsiz kredit üçün başqa bir şəxsin zaminliyi tələb olunmaya bilər. Lakin bank yenə də gəliri, aktiv borcları və kredit tarixçəsini yoxlayır.
Arayışsız kredit isə çox vaxt kağız maaş arayışının tələb edilməməsi deməkdir. Gəlir əməkhaqqı kartı, hesab dövriyyəsi, ASAN Finans və digər qanuni məlumat mənbələri vasitəsilə qiymətləndirilə bilər. ABB aktiv debet kartı istifadəçiləri üçün rəsmi gəlir sənədinin hər zaman tələb edilmədiyini, lakin AKB və ASAN Finans məlumatlarının yoxlanmasına razılıq alındığını bildirir.
Buna görə “arayışsız” ifadəsi gəlirsiz, yoxlamasız və ya zəmanətli təsdiq mənasına gəlmir.
Azərbaycan Kredit Bürosu və Findoc
Azərbaycanda kredit tarixçəsi ilə bağlı əsas qurum Azərbaycan Kredit Bürosudur — AKB. Fiziki şəxslər kredit və skor hesabatlarını Findoc platforması vasitəsilə onlayn əldə edə bilirlər.
Kredit hesabatında aktiv və bağlanmış kreditlər, kredit xətləri, zaminliklər, borc məbləğləri, ödəniş intizamı, gecikmələr və hesabatı sorğulayan təşkilatlar barədə məlumatlar görünə bilər. Findoc-da qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərə kredit və skor hesabatını ildə iki dəfə ödənişsiz əldə etmək imkanı verilir. Platformada yanlış hesab edilən məlumatların elektron formada mübahisələndirilməsi də mümkündür.
Kredit tarixçəsi yoxdursa nə baş verir?
Əvvəllər kredit, taksit kartı və ya kredit xətti istifadə etməmiş şəxsin kredit tarixçəsi məhdud ola bilər. Bu, mənfi tarixçə ilə eyni deyil.
Bank əvvəlki ödəniş davranışı barədə kifayət qədər məlumat görmədiyi üçün qərarı daha çox gəlirə, iş stajına, hesab hərəkətlərinə və mövcud öhdəliklərə əsaslandıra bilər. İlk kredit limiti gözləniləndən aşağı ola bilər, lakin kredit tarixçəsinin olmaması avtomatik imtina demək deyil.
Gecikmələr və mənfi kredit tarixçəsi
Mənfi tarixçə adətən gecikdirilmiş ödənişlər, bağlanmamış borclar, yüksək cari borc yükü və təkrar restrukturizasiya ilə əlaqələndirilir.
Keçmiş gecikmənin olması şəxsin gələcəkdə kredit almasına avtomatik və daimi qadağa yaratmır. AKB də gecikmə günlərinin kredit tarixçəsində görünməsinin kreditə çıxışı avtomatik məhdudlaşdırmadığını bildirir. Buna baxmayaraq, aktiv gecikmə və son dövrdə qeyri-sabit ödənişlər bankın məbləği azaltmasına, əlavə sənəd istəməsinə və ya müraciəti təsdiqləməməsinə səbəb ola bilər.
Hesabatda sizə aid olmayan kredit, artıq bağlanmış borc və ya yanlış gecikmə görünürsə, məlumatı Findoc vasitəsilə mübahisələndirmək mümkündür.
Refinansman və borcların birləşdirilməsi
Refinansman mövcud bir və ya bir neçə kreditin yeni kreditlə bağlanmasıdır. Məqsəd müxtəlif ödəniş tarixlərini birləşdirmək, aylıq yükü dəyişmək və ya daha münasib şərtlərə keçmək ola bilər.
Aylıq ödənişin azalması həmişə kreditin ucuzlaşması demək deyil. Yeni müddət daha uzun olarsa, aylıq məbləğ aşağı düşə, lakin yekun faiz və ümumi ödəniş arta bilər. Müqayisə zamanı köhnə borcun qalığı, yeni müddət, FİFD, komissiyalar və tam geri ödəniş məbləği nəzərdən keçirilməlidir.
Tez-tez verilən suallar
Kredit tarixçəsi olmadan kredit almaq mümkündür?
Bəli. Tarixçənin olmaması gecikmə demək deyil. Bank gəliri, iş stajını, hesab dövriyyəsini və cari öhdəlikləri qiymətləndirəcək.
Pis kredit tarixçəsi ilə kredit verilə bilər?
Mümkündür, lakin zəmanət yoxdur. Aktiv gecikmə və yüksək borc yükü təsdiq ehtimalını azalda bilər.
Maaş arayışı olmadan müraciət etmək olar?
Bəzi məhsullarda olar. Bank gəliri elektron sistemlər, kart dövriyyəsi və hesab məlumatları vasitəsilə yoxlaya bilər.
Nağd kreditin müddəti nə qədər ola bilər?
Bankların cari məhsullarında 60 ayadək müddətə rast gəlinir. Təklif olunan müddət məbləğ və fərdi qiymətləndirmədən asılıdır.
Kredit hesabatını necə yoxlamaq olar?
Findoc platformasında qeydiyyatdan keçərək kredit və skor hesabatını onlayn əldə etmək və yanlış məlumatla bağlı müraciət göndərmək mümkündür.
Məbləği, müddəti, FİFD-i, aylıq ödənişi və yekun geri qaytarılacaq məbləği birlikdə müqayisə edin. Kredit hesabatında səhv və ya tanımadığınız öhdəlik olub-olmadığını da yoxlayın.
Xarici müqayisə alətinə və ya maliyyə təşkilatına yönləndirilə bilərsiniz. Yekun təsdiq, kredit məbləği, geri ödəmə müddəti, faiz dərəcəsi, komissiyalar və şərtlər yalnız müraciət qiymətləndirildikdən sonra xidmət təminatçısı tərəfindən müəyyən edilir.